Avrupa Konseyi Yapay Zekâ, İnsan Hakları, Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü Çerçeve Sözleşmesi

→ Yapay zekânın güvenli kullanımını düzenleyen ilk bağlayıcı uluslararası anlaşma imzalandı.

→ Vilnius'ta Adalet Bakanları Konferansı’nda imzalanan Avrupa Konseyi Yapay Zekâ, İnsan Hakları, Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü Çerçeve Sözleşmesi, bu alanda küresel bir standart oluşturmayı hedeflemektedir.

→ Avrupa Konseyi’ne üye 46 devlet, Avrupa Birliği ve ABD, Japonya, Avustralya gibi 11 üye olmayan ülkenin katkısıyla hazırlanan bu sözleşme, 17 Mayıs 2024 tarihinde kabul edilmiştir ve devletlere, yapay zekâ sistemlerinin etik kurallara ve insan haklarına uygun olarak geliştirilmesi ve kullanılması sorumluluğu yüklemektedir. Yapay Zekâ Sözleşmesi, insan haklarını, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü yapay zekâ teknolojilerinin potansiyel tehditlerinden korumak amacıyla geliştirilmiştir.

→ Sözleşmenin Ana Hedefleri:

Yapay zekâ sistemlerinin insan onuruna, bireylerin özgür seçimlerine zarar vermemesi; şeffaf, hesap verebilir ve denetlenebilir olması; gizlilik haklarına saygı göstermesi ve eşitlik ilkelerine uygun şekilde geliştirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, yapay zekâ uygulamalarının güvenilir ve insan haklarına zarar vermeden yenilikçi çözümler sunması için gerekli düzenlemeler yapılmaktadır.

→ Uluslararası Bağlam:

Sözleşme, dünya genelindeki çeşitli düzenleme ve işbirliklerinin bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. ABD tarafından Ekim 2023’te yayımlanan Yapay Zekâ Yürütme Emri, Kasım 2023’teki Bletchley Deklarasyonu, Nisan 2024’teki ABD-İngiltere Güvenlik Enstitüsü İşbirliği ve AB’nin 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren AI Yasası, bu alandaki diğer önemli adımlardır. Çin de her ne kadar Yapay Zekâ Sözleşmesi’ne imza atmamış olsa da, Bletchley Deklarasyonu’na katılmış ve kendi yapay zekâ düzenlemelerini hayata geçirmiştir.

→ Sözleşmenin Öne Çıkan Başlıkları:

• İnsan Onuru, Özgürlük ve Eşitlik: Yapay zekâ sistemlerinin, insan onurunu ve bireylerin seçim özgürlüğünü koruyacak şekilde geliştirilmesi, cinsiyet eşitliği ve ayrımcılıkla mücadele ilkelerine uygun tasarlanması amaçlanıyor.

• Şeffaflık, Denetim ve Hesap Verebilirlik: Yapay zekâ teknolojilerinin şeffaf, kamuya açık denetime tabi ve hesap verebilir olması gerekliliği vurgulanıyor.

• Gizlilik ve Veri Güvenliği: Kişisel mahremiyetin korunması, yapay zekâ sistemlerinin tasarım aşamasından itibaren veri güvenliği ve gizlilik ilkelerine uyumlu olması sağlanıyor.

→ Küresel Etki ve Önemi

Sözleşme, dünya genelinde yapay zekâ teknolojilerinin etik ve sorumlu kullanımını teşvik eden ilk kapsamlı uluslararası düzenlemelerden biridir. Yapay zekâ, insan yaşamını dönüştürme potansiyeline sahip olsa da, bu teknolojilerin etik çerçevede kullanılması gereklidir. Avrupa Konseyi'nin bu sözleşmesi, yapay zekânın demokratik değerler ve insan haklarına uygun şekilde geliştirilmesini sağlamaya yönelik önemli bir adım olarak kabul edilmektedir.

Sözleşme metninin tamamını aşağıdaki linkte değerli okuyucularımıza sunarız: https://lnkd.in/evcuQ3uW