Yabancı Unsurlu İş Sözleşmeleri

ANAYASA MAHKEMESİ, 5 KASIM 2024 TARİHLİ 2023/158 E. 2024/187 K. SAYILI KARARINDA, YABANCI UNSURLU İŞ SÖZLEŞMELERİNDE HUKUK SEÇİMİNE İLİŞKİN MÖHUK MD. 27/1 HÜKMÜNÜ İPTAL ETMİŞTİR. BU KARAR 10.03.2025 TARİHİNDE RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANMIŞTIR.

➡️ Karar, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrasının, Anayasa'nın 49. maddesine aykırı olup olmadığına yönelik hükmün iptali istemi ile Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuruya ilişkindir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, İstanbul 10. İş Mahkemesi ve Ankara 11. İş Mahkemesi tarafından yapılan başvuru ile; işverenin yurt dışındaki işyerlerinde çalışan işçilerin alacaklarıyla ilgili mutat işyeri hukukunun uygulanmasının işçilerin anayasal haklarını ihlal ederek eşitlik ilkesine aykırı olduğu, bu çerçevede devletin çalışanları koruma yükümlülüğüne, adil yargılanma hakkına ve belirlilik ilkesine aykırı olduğu iddiası ileri sürülerek Anayasa Mahkemesi nezdinde iptal başvurusu yapılmıştır.

➡️ İlgili madde hükmü; işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgari koruma saklı kalmak kaydıyla tarafların uygulanacak hukuk seçimi yapmasına izin vermekteydi. Anayasa Mahkemesi ise konuyu Anayasa'nın 49. maddesinde yer alan “çalışma hakkı” çerçevesinde değerlendirerek iş sözleşmelerinde hukuk seçimi yapılmasının işçi aleyhine sonuçlar doğurmasını engelleyecek yeterli güvenceyi içermediğine, bunun da devletin çalışanları koruma yükümlülüğüyle çeliştiğine değinmiştir. İşçinin hukuk seçimi yapamadığı hallerde, söz konusu seçim nedeniyle sahip olabileceği haklardan mahrum kalma riskinin bulunduğu ve bu durumun işçi-işveren ilişkilerinde adil bir dengenin kurulmasını engellediği belirtilmiştir.

Anayasa Mahkemesi, işçilerin hukuk seçimi yapamadığı durumlarda işçinin haklarının bu seçimle yok sayılmasının, devletin çalışanları koruma yükümlülüğü ile bağdaşmadığı sonucuna varmıştır.

➡️ Belirtmek gerekir ki kararda esasen hukuk seçimi yapma hakkının birçok ülke hukukunda taraflara tanındığı, bu hakkın tanınmasının mümkün olduğu ancak bunun devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında işçiye koruma sağlanarak yapılması gerektiğine de ayrıca değinilmiştir.

➡️ Netice itibariyle, Anayasa Mahkemesince; MÖHUK 27/I maddesinin Anayasa’nın 49. maddesine aykırı olduğuna ve iptalinin gerektiğine oy çokluğu ile karar verilmiştir. İptal kararı, Resmi Gazete’de yayımlanmasından 6 ay sonra yürürlüğe girecektir.