SPK Yeşil Borçlanma Aracı ve Yeşil Kira Sertifikası Rehberi

Beysad Dergisi’nin değerli üye ve okuyucuları,

Bu yazımda, uluslararası piyasalarda sürdürülebilirlik fonlarına olan yüksek talep nedeniyle, yeşil tahvil ve yeşil kira sertifikası ihraçlarında yatırımcı tabanını genişletme ve borçlanma maliyetini düşürme imkânı sağlayacak "yeşil tahvil" ve "yeşil kira sertifikası" konusuna ilişkin ülkemizdeki son gelişmeleri sizlerle paylaşmak isterim.

İklim değişikliğine uyum ve iklim değişikliği kaynaklı risklerin azaltılmasına yönelik yatırımlar için gerekli finansman araçlarının geliştirilmesi amacıyla ortaya çıkan "yeşil tahvil" piyasası hızla büyümekte, buna paralel olarak da düzenleyici denetleyici kuruluşlar bu alandaki yatırımcıların korunması için düzenleyici çerçeve kurallar geliştirmektedirler. Bu bağlamda, geçtiğimiz haftalarda Sermaye Piyasası Kurumu (SPK) tarafından yapılan bir duyuru ile “Yeşil Borçlanma Aracı ve Yeşil Kira Sertifikası Rehber Taslağı”nın 30 Kasım 2021’e kadar görüş ve önerilere açıldığı bildirilmiştir. Yayınlanan söz konusu taslak rehberde yurt içine ve yurt dışına yapılacak borçlanma aracı ihracına ilişkin esaslar ile ihraç edilen borçlanma araçlarının yeşil olarak nitelendirilmesine dair şartlar düzenlenmiştir. Yeri gelmişken hemen belirtmek isterim ki özellikle çevresel ve iklim sorunlarının çevre, insan, toplum ve ekonomiler üzerindeki olumsuz etkileri ile mücadelenin dünyada ve ülkemizde öncelikli gündem haline geldiği ve yatırımcıların yatırım kararlarını önemli ölçüde etkilediği günümüz piyasalarında, SPK tarafından hazırlanan taslak rehber büyük önem taşımaktadır.

Hepimizin yakından takip ettiği üzere ülkemiz, iklim değişikliği ile mücadele amacıyla, ülkelerin ortak hareket etmelerini hedefleyen Paris İklim Anlaşması’nı Ekim 2021 itibariyle onaylamış olup, söz konusu anlaşma küresel ortalama yüzey sıcaklığındaki artışı 2 derece ile sınırlandırmayı ve bu doğrultuda sera gazı emisyonlarının sıfırlanması için ülkelerin ortak çalışmasını teşvik etmektedir. Gerek Paris İklim Anlaşması gerekse kalkınma planı programları kapsamında, çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacak yatırımların finansmanının teşvik edilmesi için Sermaye Piyasası Kurulu’nca "SPK Yeşil Borçlanma Aracı ve Yeşil Kira Sertifikası Rehberi Taslağı" hazırlanmıştır. Taslak düzenlemede hedef, yeşil borçlanma aracı ve yeşil kira sertifikası ihraçlarının artması ile bununla birlikte yatırımcı güvenini pekiştirmek ve sürdürülebilir kalkınmaya katkı veren projelere yatırım imkânlarını çeşitlendirmektir.

Taslak Rehber, Uluslararası Sermaye Piyasaları Derneği [International Capital Markets Association - ICMA] tarafından belirlenen Yeşil Tahvil İlkeleri [Green Bond Principles] esas alınarak hazırlanmış olup, yeşil borçlanma araçları ve yeşil kira sertifikalarına ilişkin esasları ve bunların yurt içi ve yurt dışı ihraç süreçlerini düzenlemektedir. Başka bir ifadeyle rehber, yeşil borçlanma araçları ve yeşil kira sertifikası, yeşil proje, yeşil borçlanma araçları ve yeşil kira sertifikaları çerçeve belgeleri ile dış değerlendirme hizmeti veren kuruluşlara dair düzenlemeler içermektedir. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından taslak rehbere dair yayımlanan basın duyurusunda, düşük karbon ekonomisine geçiş için gereken yatırımların ve çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayan projelerin finansmanı için ihtiyaç duyulan uzun vadeli fonların temininin, sermaye piyasalarının önemini arttırdığına vurgu yapılmıştır.

Taslak rehberi incelediğimizde, yeşil borçlanma araçları ve yeşil kira sertifikalarının aynı esaslara tâbi olacağı ve yeşil kira sertifikaları ihracı ile ilgili yükümlülüklerin varlık kiralama şirketi veya fon kullanıcısı tarafından yerine getirileceğini görmekteyiz. Taslak rehberin ekleri ilgili çerçeve belgeler için kullanılabilecek örnek şablonu içermekte olup söz konusu belgeler ihraççıların sürdürülebilirlik stratejileri ve politikalarının, yeşil projelerin seçiminde başvurulan sınıflandırmaların ve ilgili sertifikaların kamuya açıklanması için kullanılacaktır.

Borçlanma araçları ve kira sertifikalarının "yeşil" olarak adlandırılabilmesi için sağlanması gereken koşullar nelerdir?

Bu koşulların başında, ihraççının, çerçeve belgede ihracın (taslak) rehberde belirtilen esaslara uygun gerçekleştirileceğini taahhüt etmesi zorunluluğu gelmektedir. Ayrıca, ihraçtan elde edilen fonların, çerçeve belgede belirtilen şekilde yeşil projelerin finansmanı veya yeniden finansmanında kullanılması ve ihracın (taslak) rehber ile uyumlu olduğunu dış değerlendirme hizmeti veren bir kuruluşun onaylaması gerekecektir. Yurt içinde ihraç edilmeyen sermaye piyasası araçları için yeşil borçlanma aracı ve yeşil kira sertifikası veya bunlara eşdeğer ifadeler ise kullanılamayacaktır.

Rehberde öne çıkan diğer düzenlemeler ise şöyle sıralanabilir;

» İhraççılar, yeşil borçlanma araç ihraçlarında söz konusu borçlanma aracının taslak rehberde öngörülen unsurlar ile uyumlu olduğunu bağımsız kuruluşlara onaylatmakla yükümlü olacaktır.

» Yeşil borçlanma aracı ihracından elde edilen fonların, yeşil projeler için kullanılması ve çevresel faydalarının ölçülebilir şekilde kamuya sunulması gerekecektir.

» İhraççılar, yeşil projelerin hangi çevresel sürdürülebilirlik amaçlarına hizmet ettiğine, elverişli projelerin hangi yeşil proje türünün kapsamına girdiğinin hangi yöntemle belirlendiğine ve bu projelere ilişkin muhtemel çevresel ve sosyal riskleri tespit etmek ve yönetmek için oluşturulan sürece dair bilgileri yatırımcılara açıklayacaktır.

» Yeşil borçlanma aracı ihracından elde edilen net fon veya buna eşit tutarın ayrı ve özel muhasebe hesapları açılarak ve her türlü kaydın güvenli takibi sağlanarak yönetilmesi gerekecektir.

» İhraçtan elde edilen fonların uygun amaçlar için kullanıldığını doğrulayan dış değerlendirme görüşleri SPK’nın özel durumların kamuya açıklanmasına ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde kamuya açıklanacaktır.

2 Ekim 2020'de yürürlüğe giren halka açık ortaklıkların Çevresel, Sosyal, Kurumsal Yönetim (ÇSY) çalışmalarını yürütürken açıklamaları beklenen temel ilkeleri içeren "Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi" ni hazırlayan Sermaye Piyasası Kurulu bu defa “ iklim değişikliğine uyum ve iklim değişikliği kaynaklı risklerin azaltılması amaçlı yatırımlar için gerekli finansman araçlarının geliştirilmesi kapsamında, uluslararası finansal piyasalarda "yeşil tahvil" piyasasının hızla büyüdüğü ve dünyada Sermaye Piyasası Kurulu gibi düzenleyici denetleyici kuruluşların bu piyasaların sağlıklı büyümesi ve kamuyu aydınlatma yükümlülükleri çerçevesinde yatırımcının korunması için düzenleyici çerçeve geliştirdiği gözlemlenmektedir açıklama ve gerekçeleri ile "hazırladığı Yeşil Borçlanma Aracı ve Yeşil Kira Sertifikası Rehber Taslağı ile çevresel sürdürülebilirlik hakkında çok önemli bir adım daha atmıştır.

Taslak ile düzenlenen konular hakkında tüm kişi ve kuruluşların 30 Kasım'a kadar SPK Yeşil Borçlanma Aracı ve Yeşil Kira Sertifikası Rehberi Taslağı’na ilişkin görüş ve önerilerini yesiltahvilrehberi@spk.gov.tr adresi üzerinden Kurula iletilebilmesi ya da Kurula yazılı olarak gönderebilmesi ise geniş kitlelerin sürece katkısına olanak sağlayacaktır.

Umarız 3 Kasım 2021 tarihinde kamuoyu görüşüne sunulan bu taslak ve benzeri düzenlemelerle gerek kurumsal şirketler ve kuruluşlar, gerekse bireysel yatırımcılar iklim değişikliğine uyum ve iklim değişikliği kaynaklı risklerin azaltılması konusunda kamuoyunda farkındalık düzeyini artırabilir ve daha “yeşil “bir dünya mümkün olabilir.

Av. Filiz Tahmaz Rifaioğlu tarafından kaleme alınan bu makale, BEYSAD Beyaz Eşya Yan Sanayiciler Derneği'nin E-Dergisi'nde yayımlanmıştır. Dergiye bağlantıdan erişebilirsiniz: https://www.beysad.org.tr/tr/e-derg

Detaylı bilgi için;