AB Ormansızlaşma Düzenlemesi: Avrupa Komisyonu, Küresel Uygulamalara Destek İçin 12 Aylık Geçiş Süresi Uzatımı Önerdi

2023'te yürürlüğe giren AB Ormansızlaşma Düzenlemesi (EUDR), ormansızlaşmayla bağlantılı ürünlerin AB pazarına girişini durdurmayı hedefliyor. Avrupa Komisyonu, şirketlere ve ülkelere düzenlemenin katı gerekliliklerine uyum sağlamaları için fazladan 12 aylık bir kademeli geçiş süresi önerdi. Bu süre, ülkelerin gerekli tedbirleri uygulayarak AB'ye giren ürünlerin ormansızlaşma riski taşımadığını kanıtlamaları için tanınıyor.

Ormansızlaşma, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitliliğin kaybı gibi iki büyük çevresel sorunun başlıca itici güçlerinden biridir. FAO'nun tahminlerine göre, 1990 ile 2020 yılları arasında 420 milyon hektarlık orman kaybedilmiştir. Bu alan, Avrupa Birliği'nin yüzölçümünden bile büyüktür.

Yayımlanan veriler ışığında, 2015-2020 ormansızlaşma oranlarına göre, dünya her saat Brüksel'deki Bois de la Cambre'nin orman yüzeyinin dokuz katından fazlasını veya her dakika Brüksel'deki Avrupa Parlamentosu'nun sınırındaki Parc Léopold'un yüzeyinin üç katını kaybediyor.

Bu düzenleme, orman tahribatı ile bağlantılı ürünlerin ithalatını sınırlamak amacıyla, AB pazarında yer almak isteyen şirketlerden ormansızlaşma riskine karşı zorunlu özen göstermelerini talep etmektedir. Bu süreçte kamuoyu istişaresi büyük ilgi gördü ve yaklaşık 1,2 milyon kişi bu sürece katkıda bulunarak, düzenlemenin zorunlu özen yükümlülüğü içeren iddialı yaklaşımını desteklemiştir.

Düzenlemenin Arka Planı

AB Ormansızlaşma Düzenlemesi (EU Deforestation Regulation), ormansızlaşma ve orman tahribatıyla bağlantılı ürünlerin AB pazarına girişini engellemeyi amaçlayan bir düzenlemedir. Bu düzenleme, başta palmiye yağı, soya, kahve, kakao, kereste ve et olmak üzere belirli ürünlerin tedarik zincirlerinin ormansızlaşmaya katkı sağlamadığını kanıtlama zorunluluğunu getirir. Amaç, AB’nin tedarik ettiği ürünlerin sürdürülebilir kaynaklardan gelmesini sağlamak ve küresel ormansızlaşma ile mücadele etmektir.

Temel ilke, AB pazarına yalnızca ormansızlaşmadan etkilenmemiş ürünlerin girebilmesidir. Yönetmelik kapsamına göre şirketler, tedarik zincirlerini izlemeli ve ürünlerin 31 Aralık 2020 tarihinden sonra ormansızlaştırılmamış alanlardan geldiğini kanıtlamalıdır.

12 Aylık Uzatma ve Rolü

Yeni yayımlanan düzenleme kapsamında önerilen 12 aylık uzatma, özellikle gelişmekte olan ülkeler ve küçük-orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için küresel tedarik zincirlerinin karmaşıklığını kabul ediyor. Bu ek süre, işletmelerin yükümlülük süreçlerini geliştirip, veri toplamasına ve riskleri azaltmasına olanak tanıyacak. Uzatma aynı zamanda uluslararası iş birliğini de teşvik ederek, ülkelerin kendi düzenlemelerini AB ile uyumlu hale getirmesine fırsat tanıyor.

Küresel Tedarik Zincirlerine Etkisi

Bu kademeli geçiş süresi uzatımı, özellikle AB’ye ihracat yapan Latin Amerika, Afrika ve Asya ülkeleri için kritik öneme sahip. Bu ülkeler, dağınık tedarik zincirleri veya yetersiz yönetim yapıları nedeniyle uyum sağlamada zorluklarla karşılaşabilir. AB, daha fazla süre tanıyarak ticarette olası kesintileri azaltırken çevresel sürdürülebilirlik taahhüdüne sadık kalmayı amaçlıyor.

Karşılaşılabilecek Zorluklar

Her ne kadar uzatma rahatlık sağlasa da, şirketler yine de önemli çabalar sarf etmek zorunda kalacağı öngörülmekte. Uyum sağlamak için risk değerlendirmeleri, belgeler ve tedarik zincirlerinin sürekli izlenmesi gibi ciddi süreçlere ihtiyaç duyulacak. Özellikle KOBİ'ler, bu süreçlerin maliyetleri ile mücadele edebilir, ancak AB, bu geçiş sürecini kolaylaştırmak için teknik ve finansal destek sağlıyor.

Sürdürülebilirlik ve Gelecek Perspektifi

EUDR, AB’nin daha geniş Yeşil Mutabakat gündeminin bir parçası olarak biyoçeşitliliği koruma ve çevresel ayak izini azaltma amacını taşıyor. Eklenen bu geçiş süresi, ekonomik ve çevresel kaygıları dengelemeye yardımcı olacak, AB ve ticaret ortaklarına küresel ormansızlaşma ile mücadeleyi etkili ve adil bir şekilde yürütme şansı tanıyacak.

Özel BT Sisteminin Tamamlanması

İşletmelerin due diligence beyanlarını kaydedecekleri Bilgi Sistemi, Kasım ayı başında kayıtları kabul etmeye ve Aralık ayında tam olarak faaliyete geçmeye hazır olduğu komisyon tarafından bildirilmiştir. İşletmeciler ve tüccarlar, yasanın uygulamaya girmesinden önce bile due diligence beyanlarını kaydedebileceği ve gönderebileceği ifade edilmektedir.

Türkiye’de Ormansızlaşma ile Mücadelede Güncel Faaliyetler

Ülkemizde de küresel çevre politikalarına paralel olarak, ormansızlaşma ve orman bozulmasıyla mücadele konusunda önemli adımlar atılmaktadır. Orman Genel Müdürlüğü (OGM), ülke genelinde ağaçlandırma çalışmaları yürütmekte ve orman yangınlarına karşı koruma önlemleri almaktadır. Paris İklim Anlaşması ve Ormanlar ve Arazi Kullanımı Üzerine Glasgow Liderler Deklarasyonu, ormansızlaşmaya karşı uluslararası düzeyde iş birliğini güçlendirmiştir.

Türkiye de, Paris İklim Anlaşması’na taraf olmuş ve Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında ormanların korunmasına yönelik stratejiler geliştirmektedir.

Bunun yanı sıra, ülkemizin ormansızlaşma konusundaki düzenlemeleri AB ile uyumlu hale getirilmeye çalışılmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı, sürdürülebilir tarım politikaları geliştirirken, UNESCO gibi uluslararası kuruluşlarla iş birliği yaparak biyolojik çeşitliliği koruma çalışmalarına katkıda bulunmaktadır.

Bu faaliyetler, ormansızlaşmaya karşı hem iç pazarda hem de küresel pazarda sürdürülebilir tarım ve üretim uygulamalarını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Bülten içeriği genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Eğer uyum ve hukuki danışmanlık konularında daha fazla bilgi edinmek veya uyum süreçlerine dahil olmak isterseniz, hukukçunuza danışınız.