İşçilerin İşveren Tarafından Elektronik Gözetimi
Değerli BEYSAD Okur ve Üyeleri,
Sizlerle buluşma fırsatı bulduğum bu yazımda, üyesi olduğumuz Digit4Turkey tarafından gerçekleştirilen konferans, panel, fuar ve benzeri etkinliklerde katılımcıların ve işveren müvekkillerimizden “ , elektronik sistemler aracılığıyla işçilerin gözetlenmesi hukuka uygun mu? İnternet erişimlerini ve e-posta iletişimlerini kontrol etmemiz yasal mı? Kamera kaydı ile işçinin gözetlenmesi Anayasa, İş Hukuku ve Kişisel Verilerin Korunması Hakkındaki Kanun’a aykırılık teşkil eder mi ?” sorularını sıkça duymamız sebebiyle, işçilerin elektronik araçlarla denetimi hakkında kısaca bilgi verilmeye çalışılmıştır.
Gelişen teknoloji ve yapay zekâ hayatımızın her alanında etkili olup artan kullanımları ise beraberinde birtakım hukuki sorunlara neden olabilmekte ve bu ihtilaflar hukukun birçok dalı ile ilgili olabilmektedir. Kişisel verilerin hukuka aykırı elde edilmesi ve depolanması durumunda Kişisel Verileri Koruma Hukuku, bilgisayar, tablet, cep telefonu gibi araçları veya pos makinası gibi alışveriş araçları kullanılarak elektronik ortamda işlenen suçlar bakımından Bilişim Hukuku, internette sözleşmesel ilişkiye giren taraflar bakımından Ticaret ve Borçlar Hukuku örnek olarak verilebilir. Elektronik sistemler aracılığıyla işçilerin gözetlenmesi ve izlenmesi halinde ise İş hukuku bakımından hukuki sorunlar ve ihtilaflar gündeme gelebilmektedir.
İş ilişkisi işçi ile işveren arasında belirli bir işin yapılması karşılığında ödenen ücret üzerinde kurulan bir ilişkidir. İşveren ile işçi arasındaki ilişkinin temel belirleyicisi olan iş sözleşmeleri, 4857 sayılı Kanun ve doktrinde kabul edildiği üzere üç unsurdan oluşmaktadır. Bunlar iş görme, ücret ve bağımlılık unsurlarıdır. İşçinin zamanın belirli bir kısmını işverene harcaması ve bu zaman içerisinde kendisinden beklenen işi yapması iş görme borcudur.Dolayısıyla,iş görme borcu, işin yapıldığı süre içerisinde işçinin bağımsız şekilde hareket etmemesini, işverenin emir ve talimatlarına uymasını kısaca işçinin işverene bağımlı olmasını zorunlu kılmaktadır.Bağımlılık ilişkisi sonucu ortaya çıkan işverenin yönetim hakkı ise işvereninin işin nerede, nasıl, ne zaman, hangi sıraya göre yürütüleceğine ve işyerinin düzeni ve güvenliğine ilişkin tek taraflı kurallar koyabilme, düzenlemeler getirebilme yetkisi olarak ifade edilebilir.
Nitekim 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesinde; işverenin, çalışanların iş ile ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğu ve bu çerçevede iş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izleyeceği, denetleyeceği ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlayacağı düzenlenmiştir. İşverenin çalışanı denetlemesi bir hak olduğu gibi aynı zamanda yasal bir yükümlülüktür.Bu kapsamda denetimin ne şekilde gerçekleştireceği ve denetim hakkının dayanağı ile sınırları ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 4857 sayılı İş Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ,6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile belirlenmiştir.Peki işveren tarafından denetim ve gözetim yetkisi kapsamında elektronik denetleme ve gözetleme yöntemleri kullanılırken nelere dikkat edilmelidir?Türk Hukukunda ve Uluslarası Hukukta genel düzenlemeler nelerdir?
Günümüzde işverenin , işyerinin güvenliğini ve denetimini sağlanmak amacı ile güvenlik kamerası kullanımı yaygın olup ,kameralar vasıtasıyla işçilerin izlenmesi işverenin yönetim hakkı kapsamında olduğu kabul edilmektedir. 95/46/EC sayılı AB Veri Kişisel Verileri Koruma Direktifi ile KVKK’nın gerekçe bölümünde bireyin resmi, görüntüsü ve sesinin kişisel veri olarak kabul edilmekle,işçilerin kameralarla izlenmesi, ses ve görüntülerinin kaydedilmesi, kişisel verilerin işlenmesi niteliğinde olduğundan, işverenin yönetim hakkının sınırının belirlenmesinde Kişisel Verilerin Korunması Kanunu dikkate alınmalıdır. Buna göre KVKK hükümlerine aykırı olarak yapılacak kamera kullanımı aynı zamanda İş hukukuna da aykırılık teşkil edeceğinden, işveren tarafından kamera vasıtası ile iş yerinin ve işçilerin gözetlenmesi, işverenin hukuken korunması gereken bir menfaati olması durumunda ve somut olay ile ilgili ölçülülük şartlarının da gerçekleşmesi ve işçinin rızasının alınması koşuluyla uygulanabilecektir.
İşçilerin işveren tarafından elektronik gözetimine ilişkin olarak başta Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) olmak üzere birçok ulusal ve uluslararası düzenleme veya düzenleme önerisi mevcuttur.Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO), işçilerin işyerinde izlenmesi, internet erişimleri, e-posta iletişimi ve benzeri sebeplerle denetlenmesi suretiyle bilgi toplanması ve toplanılan belgelerle işçinin kişilik haklarının ihlal edilmesini önleyecek kuralları içeren bir sözleşmesi bulunmamakla beraber bu konudaki eksiklikleri gidermek için 1-7 Ekim 1996’da yapılan toplantılarda, çalışanların kişisel bilgilerinin korunmasına ilişkin bir davranış kodu "Code of Practice on the Protection of Workers’ Personal Data" oluşturulmuştur.
Söz konusu davranış kodunun 6. maddesinin 14. bendi işçilerin korunması açısından oldukça dikkat çekicidir. İlgili madde de çalışanların izlenmesi yasaklanmamakta fakat iki şart ile kısıtlanmaktadır.Bu şartlar işçilerin izlenmeye başlanmasından önce durumdan ve nedenlerinden, zaman çizelgesinden, kullanılacak teknik ile metotlardan, toplanacak bilgilerden kural olarak yazılı bir şekilde haberdar edilerek açık ve yazılı rızalarının alınmasıdır. Diğer şart ise aynı maddenin 14. bendinin 2. ve 3. fıkralarında düzenlenmiş olup; işyerinde işçilerin gizli olarak izlenebilmeleri için ulusal düzenlemeler kapsamında bu izlemeye izin veriliyor olması veya suç teşkil eden ya da doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışların varlığına ilişkin bir şüphe ile bu şüphenin geçerli bir nedene dayandığını gösteren olguların bulunmasının gerekmesidir.
Türk Hukukunda işverenin, internet ve e-posta iletişimi üzerindeki denetim yetkisini açıkça düzenleyen bir yasal düzenleme mevcut olmamakla birlikte Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 13.12.2010 tarihli 2009/447 Esas, 2010/37516 Karar sayılı kararı, işverenin her zaman işçiye işleri yürütmesi için kendisinin vermiş olduğu bilgisayarı denetleyebileceğini kabul etmesi bakımından önemlidir. Yargıtay kararında;". İşverenin kendisine ait bilgisayar ve e-posta adresleri ile bu adreslere gelen e-postaları her zaman denetleme yetkisi bulunmaktadır." gerekçesi ile işyerine ait e-posta adresleri üzerinden yapılan sataşma niteliğindeki yazışmayı işveren açısından 4857 sayılı Yasanın 25 II-b. maddesi uyarınca haklı fesih nedeni olarak kabul etmiştir.
Sonuç olarak işverenin, işyerinin yönetimi açısından sınırlı olarak , hukuken korunması gereken bir menfaati olması ve ölçülülük şartlarının birlikte gerçekleşmesi koşuluyla, elektronik araçlarla işçiyi gözetleyebilmesi ve denetleyebilmesi mümkün olmakla birlikte işverenin haklı ve hukuken korunan yönetim hakkı ile işçinin genel anlamda kişilik hakkının korunması arasında bir dengenin varlığının zorunlu olduğu unutulmamalıdır.
Yeni yılın yeryüzündeki tüm canlılara güzellikler getirmesi dileğiyle…
Av. Filiz Tahmaz Rifaioğlu tarafından kaleme alınan bu makale, BEYSAD Beyaz Eşya Yan Sanayiciler Derneği'nin E-Dergisi'nde yayımlanmıştır. Dergiye bağlantıdan erişebilirsiniz: https://www.beysad.org.tr/tr/e-derg
Detaylı bilgi için;
İşçilerin İşveren Tarafından Elektronik Gözetimi
/ Yasal Uyarı
Sayın Ziyaretçimiz;
Internet sitemizde bulunan bilgiler VERDA tarafından, Türkiye Barolar Birliği'nin meslek kuralları ve yürürlükteki Avukatlık Kanunu uyarınca sadece bilgi amaçlı olarak sunulmaktadır.
Bu Internet sitesinde yer alan bilgiler, reklam veya diğer bir ticari amaca hizmet etmemektedir ve bu amaçlarla veya Türkiye Barolar Birliği'nin meslek kurallarına aykırı herhangi diğer bir amaçla kullanılamaz. Ayrıca hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya görüş teşkil etmez veya bunların yerine geçmemektedir. Burada yer alan bilgilerden hareketle VERDA ve ziyaretçi arasında avukat-müvekkil ilişkisi doğmaz. Son olarak, burada yer alan bilgiler zaman zaman güncel olmayabilir. Hukuki bir konuda sormak istedikleriniz için irtibat bilgilerimizden bize ulaşabilirsiniz.
VERDA’nın bilgisi ve önceden yazılı onayı olmaksızın, bu siteye atıf yapılamaz veya link verilemez.
Sitemizde yer alan tüm bilgiler, bültenler, marka ve logoya ilişkin tüm fikri mülkiyet hakları VERDA’ya aittir ve VERDA’nın önceden yazılı muvafakati olmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz veya kullanılamaz.
Aşağıda detaylarını okuyabileceğiniz Gizlilik Politikamız kapsamında, sitemizi ziyaretiniz esnasında paylaşmış olduğunuz bilgilerin olması durumunda, söz konusu bilgiler sadece sizlerle irtibata geçmemizin gerekmesi halinde kullanılabilecektir. Bunun haricinde üçüncü kişilerle paylaşılmayacaktır.
Bu Yasal Uyarı ve Gizlilik Politikası’nda değişiklik yapma hakkımız olduğunu belirtir, olası değişikliklerin yine burada yayımlanacağının da altını çizmek isteriz.
/ Gizlilik Politikası
Sitemizi ziyaret etmeniz halinde bizimle her hangi bir kişisel veri paylaşmış olmuyorsunuz.
“İletişim” alanımızdan veya info@verdahukuk.com’a mail atılarak yapılan iş başvuruları kapsamında başvurucunun özgeçmişinde paylaşmış olduğu kişisel veriler (kimlik bilgileri, iletişim bilgileri, eğitim bilgileri gibi özgeçmişte bulunan tüm bilgiler) yalnızca iş başvurusu değerlendirmesinde işlenmektedir.
“Online Borç Ödeme” alanımızdaki uygulama üzerinden yapılan yönlendirmeyle yapılan ödemelerde, sisteme girilen kredi kartı bilgileri VERDA tarafından kaydedilmemektedir. Söz konusu alana yazılan ad, soyad ve irtibat bilgileri ise yalnızca, ödeme yapılan dosya kapsamında bilgi verilmesini gerektiren bir durum halinde, size ulaşabilmek amacıyla kaydedilmektedir.
Kişisel verileriniz, ilgili mevzuatın öngördüğü durumlarda düzenleyici denetleyici kurumlara ve resmi mercilere aktarılabilecektir.
İşlenen veriler ve bilgiler, yasal veya sözleşmesel dosyalama süresi sona erdiğinde tarafımızca uygun görülecek yöntemlerden biri ile silinecek, yok edilecek veya imha edilecektir.
Sitemizdeki çerezleri silebilir, devre dışı bırakabilir ya da engelleyebilirsiniz. Bilgisayarlarında çerez kullanımını devre dışı bırakmış ziyaretçilerimiz de internet sitesini kullanmaya devam edebilir. Ayrıca tüm ziyaretçilerimiz VERDA tarafından kendileri hakkında tutulan bilgileri görmek, değiştirmek ya da silmek için info@verdahukuk.com adresine e-posta göndererek talepte bulunabilirler. Talebin kimlik ve adres bilgilerinizi içermesi ve başvuruya kimliğinizi tevsik edici belgelerin de eklenmesi gerekmektedir.
/ COVID - 19
VERDA
COVID – 19 salgınından kaynaklanan risklere karşı aldığımız tedbirler kapsamında, ekibimizin ofiste bulunmaları gerekmedikçe çalışmalarına uzaktan devam edebilmeleri için gerekli tüm teknolojik ve lojistik altyapı devrededir ve müvekkillerimize verilen hizmetlerin herhangi bir gecikme yaşanmaksızın devam etmesi için her türlü önlem alınmıştır. Hali hazırda ofisimizde fiziksel katılımla çalışma yapılmakta olup, binamızda ve çalışma ofislerimizde detaylı dezenfeksiyon işlemi yapılmıştır. Ayrıca ortak kullanım alanları günlük olarak dezenfekte edilmekte ve ozonlama işlemi yapılmaktadır.